The Reflection of the Crown: The Town of Chantada de Asma (Lugo) and the Urban Policy of the Kings of León and Castile (11th-14th Centuries)

Authors

  • Luis Manuel Ibáñez Beltrán University of Santiago de Compostela image/svg+xml

DOI:

https://doi.org/10.24197/smps8x51

Keywords:

Chantada, Alfoz, Tenencia, Alfonso IX, Medieval urbanism

Abstract

The town of Chantada (Lugo) is a medieval settlement founded by the king Alfonso IX of León. In this paper, we analyse the origins of the town and its urban council; as well as its relationship with its immediate surroundings: the county of Asma, subordinate to the county of Monterroso, and the alfoz of Chantada. All of this reflects the policies of the kings of León, Alphonse VII and Alphonse IX, as well as the subsequent presence of the royal family in the figures of the princes Sancho (the future Sancho IV) and Phillip of Castile.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Andrade Cernadas, José Miguel, Marta Díaz Tie, y Francisco Javier Pérez Rodríguez. O tombo de Celanova: estudio introductorio, edición e índices (ss. IX-XII). 2 t. Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega. 1995.

Ares Vázquez, Nicandro. “Toponimia do concello de Chantada.” Lucensia 22 (2001): 71-96.

Baliñas Pérez, Carlos. “As orixes altomedievais da Terra de Lemos.” En O Condado de Lemos na Idade Media, coord. Anselmo López Carreira, 17-24. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia, 2008.

Benavides, Antonio. Memorias de D. Fernando IV de Castilla. Madrid: Imprenta de José Rodríguez, 1860.

Bermúdez Beloso, Mariña. O espazo do occidente peninsular e a súa organización territorial ca. 700-ca. 1250. Tesis doctoral, Universidade de Santiago de Compostela, 2017.

Bermúdez Beloso, Mariña. “Alfonso X e a organización do espazo galego: o final dos tenentes?” En Afonso X y Galicia, eds. Mercedes Brea López y Pilar Lorenzo Gradín, 1-30. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia-Centro Ramón Piñeiro, 2001.

Bermúdez Beloso, Mariña, y Luis Manuel Ibáñez Beltrán. “Una cartografía para los once condados de la diócesis de Lugo, hacia una nueva aproximación al parrochiale suevum.” Vínculos de Historia 9 (2020): 181-201. https://doi.org/10.18239/vdh_2020.09.09

Bouzón Custodio, Almudena. La Orden del Temple en el Reino de Galicia en la Edad Media. Tesis doctoral, Universidade de Santiago de Compostela, 2022. https://minerva.usc.gal/entities/publication/274e58f9-a490-45a6-8e13-d541e08c4a73

Campo Fernández, Luis. Casas hidalgas de Saviñao, Chantada y de otras tierras. A Coruña: Venus, 1979.

Cañizares del Rey, Buenaventura. Colección diplomática, tomos 1 y 2 editados por Manuel Rodríguez Sánchez y Óscar González Murado, tomos 3 y 4 editados por Manuel Rodríguez Sánchez, Óscar González Murado y María Luisa Doval García. Lugo: Diocese de Lugo, 2012-2016.

Carlé, Maria del Carmen. Del concejo medieval castellano-leonés. Buenos Aires: Instituto de Historia de España, 1968.

Castro Correa, Ainoa, y Manuel Rodríguez Sánchez. Colección diplomática altomedieval de Galicia II. Documentación en escritura visigótica de la sede lucense. 2 t. Lugo. Diócese de Lugo, 2019,

Castro Redondo, Rubén. Cartografía digital de Galicia en 1753: Jurisdicciones, provincias y Reino. Santiago de Compostela: Andavira, 2018.

Duro Peña, Emilio. “El monasterio de San Miguel de Bóveda.” Archivos Leoneses. Revista de estudios y documentación de los reinos hispano-occidentales XXXI, no. 61 (1977): 107–179.

Duro Peña, Emilio. Documentos da catedral de Ourense. 2 t. Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega, 1996.

Fernández de Viana y Vieites, José Ignacio. “Los dos primeros documentos del monasterio de San Salvador de Chantada.” Compostellanum. Revista trimestral de la Archidiócesis de Santiago de Compostela XIII, no. 2 (1968): 339–352.

Ferreira Priegue, Elisa. Los caminos medievales de Galicia. Boletín Auriense. Anexos 9. Ourense: Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense, 1988.

Formoso Lamas, Manuel. Apuntes para la historia de Chantada. Madrid: Marceliano Tabarés, 1905.

Gautier Dalché, Jean. Historia urbana de León y Castilla en la Edad Media, siglos IX-XIII. Madrid: Siglo veintiuno de España, 1989.

González Balasch, María Teresa. “Relaciones entre el monasterio de San Salvador de Asma y el concejo de la villa de Chantada.” Cuadernos de estudios gallegos 37, no. 102 (1987): 66-77.

Ibáñez Beltrán, Luis Manuel. La villa de Monforte y la Tierra de Lemos en la Edad Media. Tesis doctoral, Universidade de Santiago de Compostela, 2020. https://minerva.usc.gal/entities/publication/489365d4-82b3-40c1-bd5c-7c75889d957f

Ibáñez Beltrán, Luis Manuel. “La medida de lo posible: la construcción del poder condal de Lemos en el siglo XIV.” Edad Media: revista de historia 24 (2023): 379-416. https://doi.org/10.24197/em.24.2023.379-416

Ibáñez Beltrán, Luis Manuel. “Lo que el rey ha unido, que no lo divida el río: el burgo medieval de Belesar (Chantada, Lugo) entre Lemos y Asma.” En Chronicon mundi, eds. Carla Trincado Rodríguez, Celia Vila Fernández, Paula Corbeira Paz, y Lúa Blanca Garea Garrido, 13-40. Santiago de Compostela: Universidade de Santiago de Compostela, 2026.

Jular Pérez-Alfaro, Cristina. Los adelantados y merinos mayores de León: siglos XIII-XV. León: Universidad de León, 1990.

López Alsina, Fernando. “Millas in giro ecclesie: el ejemplo del monasterio de San Julián de Samos.” Estudos Medievais 10 (1993): 159-187.

López Alsina, Fernando. “Pro utilitate regni mei: as cidades e a orla costeira do Miño ao Deva no reinado de Alfonso IX de León.” En Alfonso IX e a súa época, coords. Jaime Oíza Galán, y María de la O Suárez, 187-223. A Coruña: Concello da Coruña, 2008.

López Alsina, Fernando. “El Parrochiale Suevum y su presencia en las cartas pontificias del siglo XII.” En Das begrenzte Papsttum: Spielräume päpstlichen Handelns, Legaten, delegierte Richter-Grenzen, eds. Klaus Herbers, Frank Engel, y Fernando López Alsina, 105-133. Berlín: De Gruyter, 2013. https://doi.org/10.1515/9783110308020.105

López Sangil, José Luis, y Manuel Vidán Torreira. “Tumbo Viejo de Lugo (transcripción completa).” Estudios Mindonienses. Anuario de estudios histórico-teológicos de la diócesis de Mondoñedo-El Ferrol 27 (2011): 11–373.

Loscertales de García de Valdeavellano, Pilar. Tumbos del Monasterio de Sobrado de los Monjes. 2 t. Madrid: Dirección General del Patrimonio Artístico y Cultural, 1976.

Méndez Pérez, José, Pablo S. Otero Piñeyro Maseda, y Miguel Romaní Martínez. El monasterio de San Salvador de Chantada (siglos XI-XVI): historia y documentos. Santiago de Compostela: Instituto de Estudios Gallegos ‘Padre Sarmiento’, 2016.

Otero Piñeyro Maseda, Pablo S. Colección diplomática do mosteiro cisterciense de Santa María de Oseira (Ourense), vol. V. Santiago de Compostela: Tórculo. 2008.

Pardo de Guevara y Valdés, Eduardo. Los Señores de Galicia. Tenentes y Condes de Lemos en la Edad Media. A Coruña: Instituto de Estudios Gallegos ‘Padre Sarmiento’, 2000, 2t.

Pichel Gotérrez, Ricardo. Fundación e primeiros séculos do mosteiro bieito de Santo Estevo de Chouzán (sécs. IX-XIII). Noia: Toxosoutos, 2009.

Portela Silva, María José. Documentos da Catedral de Lugo, século XV. Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega, 2005.

Portela Silva, María José. Documentos da Catedral de Lugo, século XIV. 2 t. Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega, 2007.

Recuero Lista, Alejandra. El reinado de Alfonso XI de Castilla (1312-1350). Tesis doctoral. Universidad Autónoma de Madrid, 2016. https://repositorio.uam.es/entities/publication/5a02e0ac-a37f-47c5-9139-de009db1bc4b

Romaní Martínez, Miguel. A colección diplomática do mosteiro cisterciense de Santa María de Oseira (Ourense). 2 t. Santiago de Compostela: Tórculo, 1989.

Romaní Martínez, Miguel, María José Portela Silva, María del Pilar Rodríguez Suárez, y Mercedes Vázquez Bertomeu. Colección diplomática do mosteiro cisterciense de Santa María de Oseira (Ourense), vol. III. Santiago de Compostela: Tórculo, 1993.

Sáez Sánchez, Emilio, y Carlos Sáez Sánchez. Colección Diplomática del Monasterio de Celanova (842-1230). 3 t. Alcalá de Henares: Universidad de Alcalá, 1996-2006.

Seijas Vázquez, Avelino. Chantada y el señorío de los marqueses de Astorga. Chantada: Gráficas Capitol, 1966.

Seijas Vázquez, Avelino. Historia de Chantada y su comarca. Lugo: Deputación provincial de Lugo, 1979.

Downloads

Published

2026-07-01

How to Cite

The Reflection of the Crown: The Town of Chantada de Asma (Lugo) and the Urban Policy of the Kings of León and Castile (11th-14th Centuries). (2026). Edad Media. Revista De Historia, 27, 443-478. https://doi.org/10.24197/smps8x51