Marien Ritter: propuesta de traducción filológica de un poema épico en alto alemán medio de tema mariano

Autores/as

  • Rafael Zamora González Universidad de Córdoba. España

DOI:

https://doi.org/10.24197/wvs9ys15

Palabras clave:

Alto alemán medio, poesía épica, traducción, Edad Media, filología alemana

Resumen

El Caballero mariano o Marien Ritter, como se le conoce en la tradición crítica alemana, es un poema de corta extensión compuesto en alto alemán medio que elogia la devoción por la Virgen María y al que, por cuyas características formales, se lo puede identificar acertadamente como una Kleinepos o «epopeya breve». La escasa atención que tanto la crítica en lengua alemana como la internacional han dedicado a esta obra no ha sabido dar cuenta de las particularidades específicas que permiten reconocer en el poema un ejemplo más de la tradición épica y novelesca vigente en los centros culturales de habla alemana del siglo xiii. En este trabajo se aborda dicha empresa desde una perspectiva interdisciplinar que aúna filología y traductología. Así, en las páginas siguientes se analizarán dichas particularidades y se ofrecerá una traducción original del poema en que estas queden patentes en lengua española, persiguiendo la producción de un texto que constituya una herramienta para el estudio de la lengua y literatura alemanas pleno-medievales.

Descargas

Los datos de descarga aún no están disponibles.

Referencias

Agudo Romeo, María del Mar (1993). Notas en torno a un juego medieval. Los bohordos. Aragón En la Edad Media, 10-11, 17-30.

Anónimo (2003). Orendel. Poema épico de la tradición juglaresca alemana (Trad. Marta Eugenia Montero Navarro). Miraguano.

Anónimo (2018). Kudrun (Trad. Francisco Manuel Mariño Gómez y Olicia Paradés Tierno). Akal.

Aurelius, Cornelius (2011). Die cronycke van Hollandt, Zeelandt ende Vrieslant, met die cronike der biscoppen van Uutrecht (Divisiekroniek). Ed. Aarnoud de Hamer. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.

Bal, Mieke (1985). Teoría de la narrativa (una introducción a la narratología) (Trad. Javier Franco). Cátedra.

Barbazan, Étienne. y Méon, Dominique Martin (Eds.) (1808). Fabliaux et contes des poètes françois des XI, XII, XIII, XIV et XV siecles (Vol. 1). B. Warée oncle.

Bechstein, Ludwig (1856). Neues deutsches Märchenbuch. Einhorn.

Berzeviczy, Klára (2015). Marien ritter. Eine mittelalterliche Legende und ihre Rezeption im 19. und 20. Jh. En Balázs Sára (Ed.), Quelle & Deutung II. Beiträge der Tagung Quelle und Deutung II am 26. November 2014 (pp. 19-32). Eötvös-József-Collegium.

Breiding, Drick (2010). Harnisch und Waffen des Hoch- und Spätmittelalters. En LWL-Museum für Archäologie & Westfälisches Landesmuseum Herne (Eds.), AufRuhr 1225! Ritter, Burgen und Intrigen - Das Mittelalter an Rhein und Ruhr (pp. 129-148). Philipp von Zabern.

Cañas, Jesús (Ed.). (2017). Libro de Alexandre. Cátedra.

Corbella, Dolores (Ed.). (2021). Libro de Apolonio. Cátedra.

Cramer, Thomas (Ed.) (1972). Erec. Fischer.

De Reiffenberg, Frédéric Auguste Ferdinand Thomas (1846). Annuaire de la Bibliothèque Royale de Belgique. Muquardt.

Duarte Lueiro, José Enrique (2001). «La devoción de la misa»: tradición y evolución de un mito nacional desde Alfonso X hasta Calderón. En Germán Vega García-Luengos e Ignacio Arellano Ayuso (Eds.), Calderón: innovación y legado : actas selectas del IX Congreso de la Asociación Internacional de Teatro Español y Novohispano de los Siglos de Oro, en colaboración con el Grupo de Investigación Siglo de Oro de la Universidad de Navarra (pp. 143-162). Peter Lang.

Grimm, Jacob y Grimm, Wilhelm. (1818). Deutsche Sagen (Vol. 2). Nicolaischen Buchhandlung.

Hahn, Karl August (Ed.). (1845). Das alte Passional. Durck und Verlag von Heinrich Ludwig Broenner.

Hernández Fernández, Ángel (2013). Catálogo tipológico del cuento folclórico en Murcia. Universidad Nacional Autónoma de México (UNAM), Instituto de Investigaciones Filológicas: Centro de Estudios Cervantinos: Universidad de Alcalá, Área de Teoría de la Literatura y Literatura Comparada.

Hoffmann, Werner (1974). Mittelhochdeutsche Heldendichtung. Erich Schmidt.

Hurtado Albir, Amparo. (2001). Traducción y traductología. Introducción a la traductología. Cátedra.

Keller, Gottfried. (1872). Sieben Legenden. G. J. Göschen’sche Verlagsbuchhandlung. http://www.deutschestextarchiv.de/book/sho w/keller_legenden_1872

Klarer, Maximilian (Ed.) (2022). Ambraser Heldenbuch. Gesamttranskription mit Manuskriptbild Teilband 9: ›Biterolf und Dietleib‹. De Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783110719079

Köbler, Gerhard (2014). Mittelhochdeutsches Wörterbuch (3.a ed.). https://www.koeblergerhard.de/mhdwbhin.html

Kosegarten, Ludwig Gotthard. (1810). Legenden (Vol. 1). Voss.

Krohn, Rüdiger (1980). Tristan (Vols. 1-3). Reclam.

Lachmann, Karl (Ed.) (1891). Wolfram von Eschenbach. Reimer.

Lachmann, Karl (Ed.) (2003). Parzival. Text und Übersetzung (Trad. Peter Knecht). De Gruyter. https://doi.org/10.1515/ 9783112604465

Lexer, Matthias (2024). Mittelhochdeutsches Handwörterbuch, digitalisierte Fassung im Wörterbuchnetz des Trier Center for Digital Humanities. https://www.woerterbuchnetz.de/Lexer

Lienert, Elisabeth (2015). Mittelhochdeutsche Heldenepik. Eine Einführung. Erich Schmidt.

Lienert, Elisabeth y Wolter, Dorit (Eds.). (2005). Rabenschlacht. Textgeschichtliche Ausgabe. Max Niemeyer. https://doi.org/10.1515/ 9783110918021 ; https://doi.org/10.1515/9783110918021.1

Lorenzo Criado, Emilio (Ed.). (2020). Cantar de los Nibelungos (12.a ed.). Cátedra.

Montaner Frutos, Alberto (Ed.) (2016). Cantar de Mio Cid. Espasa.

Moreno Bernal, Jesús (2004). Versiones latinas y romances del Milagro del caballero devoto. Revista de Filología Románica, 21, 171-185.

Niedner, Felix (1881). Das deutsche Turnier im XII. und XIII. Jahrhundert. Wiedmannsche Buchhandlung.

Nord, Christiane (2010). Functionalist approaches. En Yves Gambier y Luc Van Doorslaer (Eds.), Handbook of Translation Studies (Vol. 1, pp. 120-128). John Benjamins. https://doi.org/10.1075/hts.1.fun1

Nord, Christiane (2018). Translating as a Purposeful Activity. Functionalist Approaches Explained. Routledge.

Paul, Hermann (2007). Mittelhochdeutsche Grammatik (25.a ed.). Max Niemeyer. https://doi.org/10.1515/9783110942354

Pfeifer, Wolfgang (1993). Etymologisches Wörterbuch des Deutschen, digitalisierte und von Wolfgang Pfeifer überarbeitete Version im Digitalen Wörterbuch der deutschen Sprache. https://www.dwds.de/d/wb-etymwb

Rautenberg, Ursula. (Ed.) (1993). Der arme Heinrich (Trad. Siegfried Grosse). Reclam.

Real Academia Española (s. f.). Diccionario de la lengua española (23.a ed.). https://dle.rae.es/

Reiß, Katharina. y Vermeer, Hans Josef (1984). Grundlegung einer allgemeinen Translationstheorie. Niemeyer. https://doi.org/10.1515/ 9783111351919

Rey, Agapito (1927). Índice de nombres propios y de asuntos importantes de las Cantigas de Santa María. Boletín de la Real Academia Española, 14, 327-448.

Rey, Agapito (1928). Correspondence of the Spanish Miracles of the Virgin. Romanic Review, 19, 151-153.

Schneider, Joachim (2021). Turniere (Mittelalter/Frühe Neuzeit). Historisches Lexikon Bayerns. Recuperado 11 de abril de 2024, de https://www.historisches-lexikon-bayerns.de/Lexikon/Turniere_(Mit telalter/Fr%C3%BChe_Neuzeit)

Schulze, Ursula (Ed.). (2005). Das Nibelungenlied. Mittelhochdeutsch-Neuhochdeutsch. Artemis & Winkler.

Soeteboom, Hendrick (1702). De zoet stemmende zwaane van Waterland (Digitalización de la Biblioteca Nacional de Países Bajos, no se especifica editorial).

Stackmann, Karl. (Ed.). (2000). Kudrun. Max Niemeyer.

Thompson, Stith. (1972). El cuento folklórico (Trad. Angelina Lemmo) Universidad Central de Venezuela.

Van Mieris, Frans (Ed.) (1740). Chronyk van Holland, van den klerk uit der laage landen by de zee. Pieter van der Eyk.

Victorio, Juan (Ed.). (2010). Poema de Fernán González. Cátedra.

Wolf, Johann Wilhelm (1843). Niederländische Sagen. Brockhaus.

Von Der Hagen, Friedrich Heinrich (1849). Gesamtabenteuer. Hundert altdeutsche Erzählungen (Vol. 3). J. G. Cotta’scher Verlag.

Zamora González, Rafael (2023). Heldenwörter en la épica heroica en alto alemán medio: propuestas de traducción en el contexto de la Rabenschlacht. Estudios Franco-Alemanes: Revista Internacional de Traducción y Filología, 14, pp. 127-165. https://doi.org/10.1515/ 9783111351919

Descargas

Publicado

2026-11-10

Número

Sección

ARTÍCULOS