The usefulness of the useless in Physical Activity and Sports Sciences faculties
DOI:
https://doi.org/10.24197/yp92mz68Keywords:
Sports sciences, humanities, higher education, utilitarian rationality, neoliberal universityAbstract
Drawing on the rationale that Nuccio Ordine developed in The usefulness of the useless (2013), this essay vindicates the role of humanities in Spanish University and, more concretely, in its Physical Activity and Sport Sciences (CAFyD) faculties. The essay is divided in two parts: a diagnosis and a proposal. In the first part, we examine the current shift in higher education towards a more utilitarian approach and its impact on CAFyD studies, students, and teaching staff. In the second, we defend the value of non-instrumental knowledge and make the case for faculties that are not limited to labour-market-oriented training and help develop more critical and socially responsible individuals.
Downloads
References
Amiguet, Lluís (2016). “Una mala persona no llega nunca a ser buen profesional”. Entrevista a Howard Gardner. La Vanguardia. https://www.lavanguardia.com/lacontra/20160411/401021583313/una-mala-persona-no-llega-nunca-a-ser-buen-profesional.html
Aristóteles (2022). Política. Alianza editorial.
Asensio, Margarita (2025). Prólogo. En Margarita I. Asensio, Irina Fernández, Alejandro Forero-Cuéllar, Ignacio Mendiola, Guillermo Muñoz y Roser Rodríguez (Eds.), La universidad ante el genocidio. Reflexiones desde la Red Universitaria por Palestina (pp. 9-16). Edicions de la Universitat de Barcelona.
Barranco, Justo (2023). Nuccio Ordine gana el Princesa de Asturias de Comunicación y Humanidades. La Vanguardia. https://www.lavanguardia.com/cultura/20230504/8941516/nuccio-ordine-gana-princesa-asturias-comunicacion-humanidades-utilidad-inutil-clasicos-educacion-universidad-mercado.html
Bassets, Marc (2016). El humanismo no es enemigo de la ciencia. El País. https://elpais.com/cultura/2016/04/22/actualidad/1461325857_569581.html
Bauman, Zygmunt (2007). Los retos de la educación en la modernidad líquida. Gedisa.
Berg, Maggie y Seeber, Barbara K. (2022). The Slow Professor: Desafiando la cultura de la rapidez en la academia. Editorial Universidad de Granada.
Bril-Mascarenhas, Tomás, Burdman, Javier y Angresano, Sebastián (2025). Promptear no es pensar. Revista Anfibia. Disponible en: https://www.revistaanfibia.com/promptear-no-es-pensar-chat-gpt-universidades/
Broncano, Fernando. (2019). Puntos ciegos: Ignorancia pública y conocimiento privado. Lengua de Trapo.
Cabrera, Elena (2025). Irene Vallejo: “Antes las humanidades eran un lujo de ricos, luego se democratizaron y ahora se atacan por inútiles”. elDiario.es https://www.eldiario.es/cultura/irene-vallejo-humanidades-lujo-ricos-luego-democratizaron-ahora-atacan-inutiles_1_12227541.html
Cagigal, J. M. (1981). ¡Oh deporte! (Anatomía de un gigante). Miñón.
Collini, Stefan (2012). What are Universities For? Penguin Books.
Cortina, Adela (2018). Fecundidad y utilidad de las humanidades. El País. https://elpais.com/elpais/2018/09/21/opinion/1537546087_719320.html
De Melo, Inmaculada (2023). Ética científica: ¿Cuántos escándalos tendrán que producirse para que tomemos medidas? El País. https://elpais.com/ciencia/2023-05-03/etica-cientifica-cuantos-escandalos-tendran-que-producirse-para-que-tomemos-medidas.html
Del Villar, Fernando; Pérez, Víctor; Santalla, Alfredo; Hernández, Juan Luis; Burriel, Joan Carles; Sánchez, Fernando; Segarra, Eduardo; Bargués, Amparo; Mayorga, Juan Ignacio; Abadía, Olaia; Padial, Paulino; Martín, Rafael; Palomino, Antonio; Ferrero, Miguel; Miñón, Margarita; Rojo, Jesús Javier; Cabedo, Josep; Carratalá, Vicente; Arumi, Joan; Nuviala, Alberto. (2004). Libro Blanco Título de Grado en Ciencias de la Actividad Física y del Deporte. Agencia Nacional de Evaluación de la Calidad y Acreditación. https://www.aneca.es/documents/20123/63950/libroblanco_deporte_def.pdf/43809f93-1aa1-11cd-4983-60161d31d6a9?t=1654601717192
Eagleton, Terry (2010). The death of universities. The Guardian. https://www.theguardian.com/commentisfree/2010/dec/17/death-universities-malaise-tuition-fees
Equipo de Expertos en Educación de la Universidad Internacional de Valencia (2024). Motivar a los alumnos: dinámicas y actividades para conseguirlo. https://www.universidadviu.com/es/actualidad/nuestros-expertos/motivar-los-alumnos-dinamicas-y-actividades-para-conseguirlo
Eurostat (2025). Tertiary education statistics. Puede verse en: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Tertiary_education_statistics
Escoda, Joan [@Joanescoda] (2025). Si no està motivat per estudiar el grau que ha triat, potser el problema és un altre. El docent arriba [Post]. Twitter. https://x.com/Joanescoda/status/1912219788820263014
Faaber, S. (2023). A vueltas con el ChatGPT. Revista Contexto. https://ctxt.es/es/20230201/Firmas/42196/Sebastiaan-Faber-chatGPT-tecnologia-educacion-gpt-robots.htm
Fernández, Sergio (2025). Teoría y práctica en la Universidad: un debate clave (parte 1). El blog de Studia XXI. Universídad. Una conversación pública sobre la universidad. https://www.universidadsi.es/teoria-y-practica-en-la-universidad-un-debate-clave-parte-1/
Fisher, Mark (2016). Realismo capitalista: ¿No hay alternativa? Caja Negra.
Foster Wallace, David (2014). Esto es agua: Algunas ideas expuestas en una ocasión especial, sobre cómo vivir con compasión. Random House.
Foster Wallace, David (2021). Profesor: David Foster Wallace. Pálido Fuego.
Fundación Conocimiento y Desarrollo (2023). Barómetro CYD acerca de la valoración de la sociedad sobre la calidad del sistema universitario. https://www.fundacioncyd.org/publicaciones-cyd/barometro-cyd-2023/
Gaibar, Lis (2021). Bolonia puso un aspirador de dinero público para la empresa privada en la Universidad. El Salto. Puede verse en: https://www.elsaltodiario.com/universidad/carlos-fernandez-liria-plan-bolonia-puso-aspirador-dinero-publico-para-empresa-privada-universidad
Garcés, Marina (2020). Escola d’aprenents. Galàxia Gutenberg.
Gerlich, Michael (2025). AI Tools in Society: Impacts on Cognitive Offloading and the Future of Critical Thinking. Societies, 15(1). DOI: https://doi.org/10.3390/soc15010006
Giroux, Henry A. (2015). Democracy in Crisis, the Specter of Authoritarianism, and the Future of Higher Education. Journal of Critical Scholarship on Higher Education and Student Affairs, 1(1), 101-113.
González, Jesús (2022). Sólo las Humanidades pueden aún salvarse: la revolución pendiente de la Universidad. El Salto. Disponible en: https://www.elsaltodiario.com/tribuna/solo-humanidades-pueden-salvarse-revolucion-pendiente-universidad
González Serrano, Carlos Javier [@Aspirar_al_uno] (2024). Un sistema educativo que sólo trata al alumnado como futura fuerza de trabajo se convierte en instrucción, en adoctrinamiento servil [Post, vídeo adjunto]. Twitter. https://x.com/Aspirar_al_uno/status/1824082019564875991
Kanter, Donald L. y Mirvis, Philip. H. (1989). The Cynical Americans. Jossey-Bass.
Kapur, Manu; Hattie, John, Grossman, Irina y Sinha, Tanmay (2022). Fail, flip, fix, and feed – Rethinking flipped learning: A review of meta-analyses and a subsequent meta-analysis. Frontiers in Education, 7:956416. DOI: https://doi.org/10.3389/feduc.2022.956416
Kosmyna, Nataliya; Hauptmann, Eugene; Yuan, Ye Tong; Situ, Jessica; Liao, Xian-Hao; Beresnitzky, Ashly V., Braunstein, Iris y Maes, Pattie (2025). Your Brain on ChatGPT: Accumulation of Cognitive Debt when Using an AI Assistant for Essay Writing Task. arXiv preprint arXiv:2506.08872, 4. DOI: https://doi.org/10.48550/arXiv.2506.08872
López, Genoveva y Gaibar, Lis (2021). De Bolonia a Google: la universidad al servicio del mercado. El Salto. Puede verse en: https://www.elsaltodiario.com/universidad/bolonia-google-universidad-servicio-mercado
López Mondéjar, Lola (2024). Sin relato. Atrofia de la capacidad narrativa y crisis de la subjetividad. Anagrama.
Martínez, Layla (2020). Utopía no es una isla: Catálogo de mundos mejores. Episkaia.
Mèlich, Joan Carles. (2019). La sabiduría de lo incierto: Lectura y condición humana. Tusquets Editores.
Nietzsche, Friedrich (1984). Humano, demasiado humano. Edaf.
NO-DO (Productor). (1969). Imágenes del deporte 14 INEF. [Vídeo]. Filmoteca RTVE. https://www.rtve.es/play/videos/imagenes-del-deporte/imagenes-del-deporte-14-inef/2837574/
Nussbaum, Martha C. (2010). Sin fines de lucro: Por qué la democracia necesita de las humanidades. Katz.
Ordine, Nuccio. (2013). La utilidad de lo inútil. Acantilado.
Pérez, Susana (2025). Disidentes de ChatGPT, los estudiantes que se niegan a usar IA: “No podía recordar la última vez que había escrito por mí misma”. El País. https://elpais.com/tecnologia/2025-05-22/disidentes-de-chatgpt-los-estudiantes-que-se-niegan-a-usar-ia-no-podia-recordar-la-ultima-vez-que-habia-escrito-por-mi-misma.html
Robson, James; Murphy, Emily; Nuseibeh, Nuzha; Tawell, Alice; Hart, Ben; Stewart, Jonah, Keep, Ewart y Marginson, Simon (2023). The Value of the Humanities: Understanding the Career Destinations of Oxford Humanities Graduates. University of Oxford. Disponible en: https://www.humanities.ox.ac.uk/sitefiles/oxford-u-value-of-humanities-report.pdf
Torralba, José María (2016). El debate sobre la necesidad de las humanidades: ¿Qué humanidades? ¿Necesarias para quién? El blog de Studia XXI. Universídad. Una conversación pública sobre la universidad. https://www.universidadsi.es/debate-la-necesidad-las-humanidades-la-universidad-humanidades-necesarias-quien/
UNIE Universidad (2022). UNIE Universidad - Más Now y Menos Yesterday. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=JWGuWaTpXB4
Williams, Raymond (1989). Resources of Hope: Culture, Democracy, Socialism. Verso.
Zafra, Remedios (2024). El informe: trabajo intelectual y tristeza burocrática. Anagrama.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Javier Monforte, Joan Úbeda-Colomer, Pau Mateu

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
The articles published at Agora for Physical Education and Sport will have a Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).
The journal allows the authors to retain publishing rights. Authors may reprint their articles in other media without having to request authorization, provided they indicate that the article was originally published in Ágora para la Educación Física y el Deporte.
